-कुमार चौलागाईं

काठमाडौंबाट पूर्वतर्फको यात्रा सुरु गर्दा शहरको भीडभाड विस्तारै हराउँदै जान्छ र हरियाली डाँडाकाँडाले स्वागत गर्न थाल्छन्। सिन्धुलीको पवित्र कुशेश्वर महादेव मन्दिरमा दर्शन गर्दै जब हाम्रो टोली रामेछापको सुनापति गाउँपालिकातर्फ उकालो लाग्यो, तब महसुस भयो– हामी केवल एउटा पदमार्गको अध्ययनमा होइन, नेपालको लुकेको सौन्दर्य खोज्ने यात्रामा निस्किएका रहेछौं।

सुनापति गाउँपालिका प्रकृतिले दिएको अनुपम उपहार हो। यहाँका हरिया डाँडा, शान्त बस्ती, धार्मिक सम्पदा र मौलिक संस्कृति आफैंमा एउटा जीवित संग्रहालय जस्तै लाग्छन्। गाउँपालिका प्रवेशसँगै स्थानीयको आत्मीय मुस्कान र गाउँको प्राकृतिक सौन्दर्यले जो–कोहीलाई मोहित बनाउँछ ।

लामागाउँ पुग्दा दृश्य झन् रोमाञ्चक बन्यो। स्थानीय समुदायले धिमे बाजा, डम्फु नाच र तामाङ संस्कृतिका झाँकीसहित गरेको स्वागतले पाहुनालाई केवल स्वागत मात्र गर्दैन, गाउँको आत्मासँग परिचित गराउँछ । आधुनिकताले धेरै ठाउँका संस्कृतिलाई धमिल्याइरहेको बेला सुनापतिले आफ्नो मौलिक पहिचानलाई अझै जीवन्त राखेको छ ।

सुनापतिको अर्को विशेषता हो यसको धार्मिक तथा प्राकृतिक सम्पदा। विभिन्न मन्दिर, आस्थाका केन्द्र, चिया बगान र लखपतिमाने डाँडा जस्ता गन्तव्यहरूले पर्यटकलाई फरक–फरक अनुभव दिन्छन्। बिहानको घामसँगै डाँडामाथिबाट देखिने हिमश्रृंखला र तल फैलिएका हरिया बस्तीहरूले प्रकृतिप्रेमीलाई घण्टौंसम्म रोकिराख्न सक्छन् ।

नेपाल पर्यटन बोर्डको अध्ययन टोलीले यस क्षेत्रलाई भविष्यको महत्वपूर्ण पर्यटकीय पदमार्गका रूपमा पहिचान गरेको छ। सुनापतिबाट दोलखाको शैलुङतर्फ जाने पदमार्ग केवल पैदल यात्रा होइन, संस्कृति, प्रकृति र आध्यात्मिकताको संगम अनुभूति गर्ने अवसर हो ।

सुनापतिबाट अगाडि बढ्दै जाँदा शैलुङको विशाल भू–भाग देखिन थाल्छ। सानो शैलुङ र ठुलो शैलुङ हिन्दू तथा बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको साझा आस्थाको केन्द्र मात्र होइनन्, नेपालको दुर्लभ प्राकृतिक सम्पदामध्येका गन्तव्य पनि हुन् । तर शैलुङको यात्राको वास्तविक प्रवेशद्वार भने सुनापति नै हो, जहाँबाट सुरु हुने प्रत्येक पाइला नयाँ अनुभवतर्फ उन्मुख हुन्छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष ठुलो कान्छा तामाङको नेतृत्वमा पर्यटन पूर्वाधार विकास, पदमार्ग निर्माण तथा स्थानीय पर्यटन प्रवद्र्धनका विभिन्न प्रयासहरू अगाडि बढिरहेका छन् । स्थानीय सरकार, समुदाय र पर्यटन बोर्डको सहकार्यले सुनापतिलाई नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना झन् बलियो बनेको छ ।

आजको यात्रामा सबैभन्दा प्रेरणादायी पक्ष स्थानीय समुदायको उत्साह थियो । पर्यटनलाई आयआर्जन, रोजगारी र सांस्कृतिक संरक्षणसँग जोडेर हेर्ने सोच गाउँ–गाउँमा विकसित हुँदै गएको छ । होमस्टे, स्थानीय परिकार, सांस्कृतिक कार्यक्रम र ग्रामीण जीवनशैलीले पर्यटकलाई फरक अनुभव प्रदान गर्न सक्छन् ।

चार दिनको यात्रापछि फर्किँदा हामीसँग केवल तस्वीर र भिडियो थिएनन्, सुनापतिको आत्मीयता, संस्कृति र प्रकृतिको अविस्मरणीय स्मृति पनि थियो । नेपालको पर्यटनको चर्चा हुँदा प्रायः चर्चित गन्तव्यहरूको नाम आउँछ, तर अब समय आएको छ– सुनापति जस्ता लुकेका स्वर्गहरूको कथा संसारलाई सुनाउने ।

यदि तपाईं प्रकृतिको शान्ति खोज्दै हुनुहुन्छ, संस्कृति बुझ्न चाहनुहुन्छ वा आस्थाको यात्रामा निस्कनुभएको छ भने, सुनापति तपाईंको अर्को गन्तव्य हुन सक्छ । यहाँ पुगेर मात्र थाहा हुन्छ– नेपालको वास्तविक सौन्दर्य अझै गाउँका बाटाघाटामा, डाँडाकाँडामा र स्थानीय जनजीवनमै लुकेको छ ।

सुनापति केवल एउटा गाउँपालिका होइन, अनुभवहरूको खुला संग्रहालय हो; जहाँ प्रत्येक बाटोले कथा भन्छ, प्रत्येक डाँडाले दृश्य दिन्छ र प्रत्येक मुस्कानले पाहुनालाई आफ्नो बनाउँछ ।